الزام رعایت اصول علم ارگونومی در دانشگاهها ، مدارس و مهد كودكها
مقدمه اي بر ارگونومي :
یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین مسایل بهداشتی در مدارس،دانشگاههاو مهد كودكها رعایت مسائل ارگونومیکي است. اگر اصول ارگونومی از قبيل روشنايي، گرما، سرما، سر و صدا، وضعيت ميز و نيمكت ها، ابعاد صندلي ها ،روش نشستن ، حمل و جابجائي جزوات و لوازم التحرير مورد توجه اوليا و مديران و دانش آموزان و دانشجويان قرار بگيرداز يك طرف سبب پیشگیری از حوادث و آسیبهای اسکلتی - عضلانی از جمله کمردرد، درد گردن، مچ درد و غیره ميگردد و از طرف ديگر موجب افزایش انگیزه، علاقه به کلاس و درس همچنین افزایش رفاه و آسایش و هوشياري ، کیفیت آموزش ميشود و در صورت بي توجهي و يا كم توجهي به تامين فاکتور های ارگونومیکي مورد نياز در محيط مدرسه و دانشگاهها و مهد كودكها مي تواند سلامت وتندرستی دانش آموزان را تحت تاثير قرار دهد و در صورت ادامه اين وضعيت ، دانش آموزان و دانشجويان را در بزرگسالي مستعد ابتلا به بسياري از اختلالات و ناهنجاري هاي اسكلتي، عضلاني و قامتي علی خصوص در دختران مينمايد.
كه در اينجا با توجه به اهميت موضوع به توضيح چند مورد عمده از قبيل وضعيت ميز و نيمكتها و صندليها ،روشنائي كلاسهاي درس و نحوه گرفتن قلم در دست و در نهايت استفاده از كوله پشتي جهت حمل كتب و جزوات و لوازم التحرير ميپردازيم :
شرايط استاندارد میز و نیمکتها و صندليهاي كلاس درس
میز و نیمکتها و صندليهاي كلاس درس باید داری شرایط زیر باشند:
- کف پاها، صاف روی زمین باشد. وقتی کف پا روی زمین قرار میگیرد، زاویهای که ران با تنه میسازد حدود ۹۰ درجه است و در این صورت گودی کمر حفظ میشود.
- فضایی به اندازه 3 تا 4 سانت بین پشت پاها و لبه جلویی نشیمنگاه صندلي و يا نيمكت وجود داشته باشد.
-
- فضایی بین سطح بالایی ران و سطح زیرین میز برای حرکت آزادانه وجود داشته باشد.
- آرنجها هنگامی که باز و عمودی است تقریباً در ارتفاع سطح رویی میز قرار گیرد.
- تکیه گاهی مستحکم در ناحیه کمری و زیر تیغههای شانه وجود داشته باشد.
* در هنگام مطالعه :
- سر و گردن نباید بیشتر از ۲۰ درجه به طرف پایین خم شود.
- در منازل بعضی اعمال مثل تاق باز خوابیدن یا به شکم خوابیدن در هنگام مطالعه در درازمدت، دردهای ناحیه گردن و کمر را افزایش میدهد.
- کسانی که طولانی مدت مطالعه میکنند یا به حالت نشسته کاری را انجام میدهند، باید هر ۲۰ دقیقه یک بار عضلات خود را حرکت دهند.
*روشنایی در كلاسهاي درس
نور̨یکی از اصول مهم در دیزاین یا طراحی فضاهای آموزشی است . بنابراین بمنظورایجاد رغبت و تشویق دانش آموزان به درس و کارایی بیشتر آنها نور کلاس می بایست کافی و مناسب باشد .
شرایط نور کافی در كلاسها:
1-دیدخوب و کافی دانش آموزان(شرایط بینایی)
2- دانش آموزان پشت میز بتوانند از فاصله مشخصی تخته را ببیند .
3- نور نباید موجب خیرگی چشم شود .
بهترین نور̨نور طبیعی می باشد . در حالتی که نتوانیم از نور طبیعی یا خورشید استفاده کنیم می توان نور مصنوعی را جانشین کرد.
فاکتور هایی که در تامین روشنایی در کلاس موثرند :
ابعاد پنجره های نورگیر
نوع تخته تدریس
رنگ سقف و ديوارهاي کلاس
شفافیت یا کدر بودن تجهيزات موجود در کلاس
و حتی الامکان ردیف چراغ ها عمود بر تخته (90 درجه ) و ردیف نیمکت ها باشد.
* الگوی صحيح گرفتن قلم در دست:
- مداد را با انگشت شست و اشاره نگه داشته است و مداد روی بند مفصل اول انگشت وسط تکیه کرده است.
2- دقیقا شبیه مورد (1) با این تفاوت که انگشتانش را نزدیک تر به نوک مداد قرار داده است.
3- دقیقا شبیه مورد (1) با این تفاوت که مداد را عمود بر دفتر گرفته است.
کوله پشتی
((كوله پشتي را صحيح انتخاب كنيم و كوله پشتي استاندارد را به روش صحيح استفاده نمائيم))
حمل وسایل مدرسه ارتباطی مستقیم با سلامت فیزیکی کودکان مدرسه ای دارد.
کیف های دستی بر اساس راست دست یا چپ دست بودن کودکان، تمام مدت با یک دست حمل می شود و در نتیجه به ستون فقرات و عضلات یک طرف بدن فشار وارد می کند
بهترین وسیله برای حمل کتاب و لوازم مدرسه كوله ها هستند.
توجه:حمل کوله پشتی سنگین و بر دوش انداختن نادرست آن در هر سنی می تواند موجب صدمات جدی در اندام های آنها شود.
والدین ،دانش آموزان و دانشجويان باید در انتخاب کولهپشتی برای فرزندان خود دقت کنند و مطمئن شوند این کولهپشتیها راحت بوده و صدماتی را ایجاد نمیکنند.متاسفانه بسیاری از والدین در این زمینه تسلیم خواست بچه ها شده و در بسیاری از مواقع کیف هایی را برای آنها انتخاب می کنند که بسیار غیر استاندارد و بعضا دوبرابر وزن کودک جا و حجم برای حمل وسایل دارد.
آمارها نشان می دهد، بیش از 40 درصد استفاده کنندگان کوله پشتی، از درد ناحیه کمر شکایت دارند. انواع ناهنجاری های قامتی نظیر گودی کمر، مشکلات ستون فقرات، شانههای نامتقارن، خم شدن شانه ها به یک سمت، کمر درد شدید، انحنای ستونمهرهها، دردهای گردنی، و غیره از جمله مهم ترین عوارض حمل کیف و يا كوله غیر استاندارد ويا حمل كوله هاي استاندارد به شيوه ناصحيح در دانش آموزان و يا دانشجويان از جمله عوارض شایعی است که در بین آنها مشاهده می شود.
اگرچه استفاده از کولهپشتی نامناسب یا حمل نامناسب آن در هر سنی مشکلساز است؛ ولی در سنین پایین که استخوانها در حال رشد و شکلگیریاند و تاندونها انعطافپذیرترند، این ناراحتیها شدیدتر است. ضمن این که استفاده نادرست از کولهپشتی در سنین پایینتر ممکن است تبدیل به عادت شود و تا بزرگسالی ادامه پیدا کند و به بدن آسیب برساند. اگر در دست یا کمرتان احساس هرگونه درد، بیحسی یا گزگز داشتید حتماً از پزشک کمک بخواهید. اینها ممکن است علائم یک مشکل جدی باشد.
در اکثر افرادی که در دوران نوجوانی دردهای عوارض اسكلتي عضلاني ذكر شده را تجربه کرده اند، در آينده احتمال ایجاد فاصله میان مهره ها، ابتلا به دردهای عصبی و ایجاد دردهای گردنی،كمردرد درد در ناحيه شانه ها و ساير عوارض اسكلتي عضلاني مرتبط بيشتر مشاهده می شود
. عوارض مذكور را باید جدی گرفت و به تغییر وضعیت بدنی که بر اثر حمل سنگین کوله پشتی رخ می دهد توجه کرد. اين عوارض در میان دانش آموزان دختر بیشتر از پسران گزارش شده است.
افراديكه که از این دردها رنج میبرند باید هر چه سريعتر با يك پزشك متخصص مشورت کنند. ناهنجاری های قامتی با تغذیه مناسب، ورزش، یادگیری اصول صحیح نشستن و راه رفتن در مراحل اولیه قابل درمان است .
خصوصیات ظاهری یک کوله مناسب به شرح زیر است:
1. به خاطر داشته باشید که کوله بزرگتر همیشه به معنی کوله بهتر نیست اندازه ی کوله متناسب با سن و جثه دانش آموز باشد. اندازه کوله پشتی باید متناسب با جثه دانش آموز باشد، به والدین توصیه می شود از خرید کوله پشتی در اندازه های بزرگ و مخصوص بزرگسالان برای کودکان خودداری کنند بعنوان مثال بايستي پهناي كوله ها با عرض تنه كودك همخواني داشته باشد
2. کوله حتما پدهایی در ناحیه شانه پشت و سینه ها داشته باشد زیرا شانه ها محل عبور عروق خونی و رشته های عصبی مهم می باشند.
3. کوله شامل کمربندهای اضافی (کمربند سینه ای و کمربند لگنی) باشد تا هم حمایت اضافی ایجاد کند و هم وزن را از شانه و کمر به لگن انققال دهد. کوله پشتی هایی که بند در ناحیه کمر دارند فشار ناشی از سنگینی کوله ها را کاهش می دهند.
4. کوله باید شامل چندین بخش باشد تا وزن بار به خوبی توزیع شود کوله شامل جیب ها و فضاهای مناسب با نوع استفاده باشد. کوله های جیب دار، امکان توزیع وسایل و در نتیجه پخش وزن بار را بیشتر می کند.
5. از مواد منعکس کننده نور استفاده شده باشد تا دانش آموزان و يا دانشجويان در غروب و تاریکی شب توسط رانندگان دیده شوند.
6. توصيه ميشود جهت حمل راحتتر از كوله هاي چرخدار براي دانش آموزان استفاده شود.
از لحاظ طرز استفاده:
1. باید کوله متناسب با نیازها تهیه شوند.
2. وزن کوله پشتی را بررسی کنید. بطور کلی، کوله پشتی و محتویات آن باید کمترین وزن را به بدن دانش آموز وارد کند. جنس کوله باید از نوع سبک باشد که خود موجب اضافه وزن نشود.وزن کوله پشتی ها باید حداکثر معادل پانزده درصد از وزن دانش آموزان راهنمائي و دبيرستان باشد که این میزان در دانش آموزان ابتدائی به ده در صد می رسد(بعنوان مثال اگر وزن دانش آموز ابتدائي 30 كيلوگرم باشد وزن كوله با تمام محتويات آن بايستي حداكثر 3 كيلو گرم باشد.) بطور ميانگين وزن کوله پشتی به همراه وسایل موجود در آن برای دانش آموزان ابتدایی دو و نیم تا سه کیلوگرم و برای دانش آموزان مقطع راهنمایی و دبیرستان هفت تا ده کیلو گرم است.
3. بسیاری از دانش آموزان کیف هایی را حمل می کنند که گاها بیشتر از وزن خود آنها است و این مشکل در بین دانش آموزان دختر بیشتر دیده می شود به همین دلیل ناهنجاری های قامتی در بین دانش آموزان دختر شایع تر از پسر دیده می شود.
4. سعی کنید کوله هایی را تهیه نمایید که دارای یک لایه زیرین پشتی در داخل هستند و شانه ها و کمر را از فشار زیاد محافظت می کنند.
5. از نگه داشتن کیف و کوله پشتی در دست خودداری کنید.
6. کوله پشتی ها باید دو بند ضخیم داشته باشند دقت کنید که استرپ ها يا بندهاطوری باشند که به راحتی اجازه پوشیدن و درآوردن کوله روی شانه ها را بدهند و حرکت آن روی بازوها راحت باشد. بند نازک کوله پشتی به رگ های عصبی و خونی آسیب وارد کرده و احتمال ایجاد دردهای عصبی مزمن و ناراحتی های پوستی را افزایش می دهد.
7. دو بند کوله پشتی باید روی سینه قرار بگیرند و بهتراست از کوله پشتی هایی که دارای بندهایی باحداقل عرض پنج سانتی متر است استفاده شود.
8. کوله هایی که دارای بالشتک در محل قرار گیری بند روی شانه ها هستند مناسب ترند. چرا که بندهای بدون بالشتک در زمان استفاده با فرو رفتن در شانه موجب اعمال فشار زیاد روی شانه ها و درد در آنها می شود. در غیر این صورت از کوله با بند یا استرپ های پهن استفاده کنید.
9. در زمان اسفاده از کوله حتما ار هر دو بند آن استفاده شود.قرارگیری بندهای کوله بر روی یک شانه منجر به توزیع نامناسب وزن در یک طرف بدن و در نتیجه گرفتگی عضلات به خصوص عضلات گردن و ایجاد درد در آنها می شود. از طرف دیگر باعث وارد کردن فشار زیادی به طور نامتناسب به یک سمت شده و موجب انحنای غیر طبیعی در ستون فقرات کج شدن اندام فرد و آسیب به ستون مهره ها می شود.
10. تسمه های کوله پشتی باید بطور متقارن تنظیم شده باشد. عدم تقارن دو تسمه موجب بر هم خوردن تعادل بدن می شود.
11. تمایل شانه ها به طرف جلو به جا ماندن آثار بند کوله ها و ایجاد قرمزی روی پوست افراد و افت کوله به سمت پائین از استاندارد نبودن کوله پشتی است.
12. به دانش آموزان بیاموزید که کوله پشتی را درست روی زمین بگذارد و بردارد. به کودکان، صحیح بلند کردن کوله پشتی را آموزش دهید
13. توصیه می شود هنگام بلند کردن کوله پشتی به جای کمر، زانو ها خم شوند و کتاب های سنگین تر در مرکز ثقل کیف و نزدیک به پشت فرد قرار گیرد.
14. برای کاهش آسیب های وارده از حمل کوله پشتی می توان قبل از استفاده آن را روی میز قرار داده و با کمک یک نفر آن را به دوش انداخت.
15. افراد هنگام حمل کوله پشتی باید مناسب ترین حالت را به خود گرفته و شانه ها باید به طرف عقب قرار گیرند.
16. در حالت طبیعی، کوله پشتی پس از آویزان کردن باید حدود سه سانتی متر بالاتر از خط گودی کمر قرار بگیرد. تسمه های کوله پشتی باید طوری تنظیم شود که کوله از ناحیه آخرین مهره کمری که به موازات خط ناف در ناحیه پشتی قرار دارد پائین تر نیامده و شانه ها را به طرف عقب نگه دارد.
17. به دانش آموزان آموزش دهید که کوله پشتی را تا حد امکان به پشت خود بچسبانند و از معلق نگه داشتن آن خودداری نمایند.
18. در صورتی که بندهای کوله شل باشند موجب تلو تلو خوردن آن هنگام حمل شده و ضمن ایجاد ناراحتی ممکن است منجر به درد در کمر و پشت گردد
۱۹.اگر کولهپشتیتان خیلی بلند باشد، پایین میآید و روی کمرتان میافتد و خطر بروز تدریجی کمردرد، گودی کمر و درد گردن تهدیدتان میکند. کولهپشتی باید بین دو کتفتان بیفتد تا ستون فقراتتان صاف بماند و مجبور نشوید برای حمل آن به جلو متمایل شوید یا شانههایتان را عقب بدهید.
۲۰. تقسیم بندی داخل کیف باید به گونه ای باشد که وسایل ثابت بمانند و به راحتی جابه جا نشوند و در زمان نوسان وسایل داخل کیف نوسان به بدن انتقال پیدا نکند.
۲۱. خانواده ها نباید دفتر و کتاب اضافی داخل کیف فرزندان خود بگذارند. بهتر است در کیف آنها حداکثر دو دفتر و دو کتاب باتعدادی مناسب قلم و خود کار گذاشته شود. بهتر است والدین هر شب کیف فرزندان به خصوص دانش آموزان مقطع ابتدائی را بررسی کرده و وسایل اضافی که باعث اضافه وزن کوله ها می شوند را خارج سازند.
۲۲. انجام تمرینات ورزشی و داشتن اندامی مناسب، باعث تقویت عضلات و افزایش قدرت ماهیچه ها برای حمل کوله پشتی می شود.
۲۳.به دانشآموزان توصیه میشود هر وقت که فرصتی دست داد، کولهپشتی را از پشت خودشان بردارند و بگذارند زمین و مواقعی که ضرورت ندارد، کوله را با خودشان این طرف و آن طرف نبرند و آن را در کمد شخصی خود در مدرسه یا در نیمکت بگذارند.
این وبلاگ به منظور پیشبرد هر چه بیشتر